ĐỘT QUỴ

Định nghĩa đột quỵ

Bệnh lý tổn thương một phần não do bất thường mạch máu dẫn tới  mất các chức năng thần kinh (khu trú>toàn thể), xảy ra một cách đột ngột, tự phát

Nhận biết sớm đột quỵ

−       Diện (F): cho bệnh nhân cười, nhe răng.

−       Thủ (A): bảo người bệnh giơ hai tay lên

−       Ngôn (S): bảo bệnh nhân nói một câu hoặc nói tên tuổi, địa chỉ.

−       Đột ngột (T), khẩn cấp

Triệu chứng đột ngột xảy ra trên người đang sinh hoạt và làm việc bình thường

-         Lơ mơ, lú lẫn đột ngột, nói khó hoặc không nói được

-         Đột ngột tê hoặc yếu liệt 1 bên

-         Đau đầu đột ngột

-         Đột ngột mờ mắt 1 hoặc cả 2 bên

-         Đột ngột xây xẩm choáng váng

Xử trí đột quỵ ngoài bệnh viện

●       Người thân

−       Nhận biết các triệu chứng của đột quỵ: FAST – méo miệng, yếu tay chân, nói nghe khó xảy ra đột ngột.

−       Đặt nằm, giữ thông thoáng đường thở, không tự dùng thuốc dù HA cao.

−       Không cạo gió, cắt lễ, cúng vái, chờ…

−       Chuyển đến cơ sở y tế gần nhất.

●       Đội cấp cứu ngoại viện

−       Nhận biết đột quỵ (FAST)

−       Đảm bảo ABC (Airway, Breathing, Circulation)

−       Vận chuyển nhanh đến cơ sở điều trị

+       Cơ sở gần nhất, hoặc

+       Cơ sở đã biết có thể điều trị đặc hiệu đột quỵ - tốt nhất báo điện thoại trước

Xử trí đột quỵ tại bệnh viện

−       Đảm bảo chức năng sinh tồn (Airway, Breathing, Circulation)

−       Điều trị đặc hiệu:

+       Tái thông mạch máu cho thiếu máu não

+       Phẫu thuật cho nhồi máu não/ xuất huyết não

+       Can thiệp túi phình cho xuất huyết dưới nhện (mổ, nội mạch)

−       Điều trị chung.

−       Phục hồi chức năng, tái hòa nhập cộng đồng.

−       Tìm nguyên nhân và dự phòng tái phát.

Các yếu tố nguy cơ của đột quỵ

Các YTNC không điều chỉnh được	Các YTNC điều chỉnh được
-         Chủng tộc -         Tuổi -         Nam giới -         Tiền căn TBMMN -         Tiền căn gia đình TBMMN	-         Tăng huyết áp, Đái tháo đường, Rối loạn lipid máu -         Các bệnh tim mạch -         Bệnh lý mạch máu ngoại biên -         Thuốc lá -         Rượu, thuốc ngừa thai, béo phì, lối sống ít vận động

Phòng ngừa đột quỵ:

-          Phòng ngừa tiên phát

           + Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ: THA, ĐTĐ, RL lipid máu, bệnh tim, béo phì…

           + Thay đổi lối sống

-           Phòng ngừa thứ phát

           + Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ

           +Thay đổi lối sống

+ Điều trị theo nguyên nhân

Biểu hiện lâm sàng

Triệu chứng đột ngột xảy ra trên người đang sinh hoạt, làm việc bình thường.

-Đau đầu đột ngột.

-Đột ngột mờ mắt một hoặc cả hai bên.

-Đột ngột xây xẩm, choáng váng.

-Lơ mơ, lú lẫn đột ngột.

-Nói khó/ Ko nói được.

-Đột ngột tê hoặc yếu liệt một bên.