BỆNH THƯƠNG HÀN

Định nghĩa: Nhiễm trùng toàn thân so Salmonella typhi/Salmonella paratyphi. A,B,C lây lan qua đường tiêu hóa, sốt kéo dài, gây biến chứng xuất huyết tuần hoàn và thủng ruột.

Diễn biến lâm sàng

Gồm 4 thời kỳ:

●       Ủ bệnh: 7-14 ngày , (3-60 ngày)

●       Khởi phát: 5-7 ngày

-Nhức đầu

-Đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn, táo bón

-Sốt tăng dần hình bậc thang trong 5-7d

●       Toàn phát: 7-10 ngày

−       Sốt: 39-40^OC, tuần thứ 2 tạo hình cao nguyên. Mạch nhiệt phân ly: 30%.

−       Dấu hiệu nhiễm độc.

−       Triệu chứng tiêu hoá:

+       Tiêu chảy, phân lỏng vàng lợn cợn.

+       Sình bụng, lạo xạo hố chậu phải.

+       Gan. Lách to 2-3cm, mềm, đau (30-40%).

+       Lưỡi mắt gai, loét vòm hầu.

−       Hồng ban: ngày 7-10, 2-4mm, bụng, ngực, hông, mất sau 2-3 ngày.

−       Triệu chứng khác:

+       Ho khan, ran phế quản phổi.

+       Xuất huyết da niêm, rong kinh.

+       Vàng da, đau bụng.

* TE< 5 tuổi: không điển hình

            -Tiêu chảy, ói mửa.

-Ít khi táo bón.

-Co giật toàn thân.

-Ít khi gặp mạch nhiệt phân ly

-Tử vong cao hơn.

Lui bệnh (hồi phục): tuần thứ 3-4, sốt hạ dần, các triệu chứng lâm sàng giảm dần.

Biến chứng của thương hàn

1. XHTH: tuần 2 – 3, 15%

     Nhẹ: tự giới hạn

     Nặng: sốc, da niêm xanh, bụng chướng đau, tiêu phân đen. XN: Hb↓, HC lưới ↑

2. Thủng ruột: 3%, 25% không điển hình

     60cm đoạn cuối hồi tràng, gần góc hồi manh tràng

     Đau bụng dữ dội HC (P) hoặc lan tỏa toàn bụng

     Khám: mạch nhanh, HA tụt, đề kháng thành bụng, mất vùng đục trước gan

     XQ: liềm hơi dưới cơ hoành

     CTM: bạch cầu tăng, PMNB: CTBC chuyển trái

Điều trị bệnh thương hàn

1. Kháng sinh:

-Quinolone: 7- 10d

+Ofloxacine: 200mg x 2/d

+Ciprofloxacine: 500 mg x 2/d

+Levofloxacine:  500mg-750mg/d

     Thận trọng: TE, PNMT/ Quinolone→sụn thú vật↑

- Cephalosporin III: Ceftriaxone

- NL: 2-3 gram/d x14d

- TE: 50-60mg/kg/d

- Azithromycin: 1gram x 5d hoặc 1gram N1→500mg N2-6

2. Điều trị nâng đỡ

- Cân bằng nước-điện giải

- TĂ dễ tiêu, ăn đủ calori

- Uống nhiều nước.

3. Điều trị biến chứng:

-XHTH:

     Khám bụng 2lần/d, TM, tiêu phân đen.

     Truyền máu ngay khi có xuất huyết đáng kể.

     Tử vong: 1%

-Thủng ruột:

     PT khâu lỗ thủng, cắt nối ruột, mở HM tạm, rửa sạch ổ bụng +/- dẫn lưu.

            Tử vong: 10-15%