Hội chứng cường giáp : basedow,…

Định nghĩa: Hội chứng cường giáp (Thyrotoxicosis) : gồm các triệu chứng lâm sàng gây nên do

hormon giáp tăng cao và tăng thường xuyên trong máu.

Triệu chứng lâm sàng:

●    Rối loạn điều hòa nhiệt : sợ nóng, đổ mồ hôi nhiều, da ấm ẩm và mịn

●    Triệu chứng tim mạch – hô hấp: hồi hộp, đánh trống ngực, khó thở khi gắng sức, khó thở thường xuyên nếu cường giáp nặng. Khám mạch nhanh > 100 lần/phút, nảy mạnh. Tiến tim T1 mạnh. Huyết áp tâm thu cao, tâm trương thấp

●    Thần kinh: Thay đổi tính tình, dễ bị kích thích, thích hoạt động, khó ngủ, mất ngủ. Khám có dấu run đầu ngón tay, nặng thì run toàn thân.

●    Tiêu hóa: Ăn nhiều nhưng sụt cân, thể trạng gầy sút. Dễ bị tiêu chảy.

●    Cơ: yếu cơ, teo cơ

●    Triệu chứng sinh dục: ở nữ gây thiểu kinh, vô kinh. Dễ bị vô sinh, sảy thai. Ở nam: gây giả nữ hóa (vú to nam giới)

●    Triệu chứng mắt: mắt sáng long lanh, co kéo cơ nâng mi trên

●    Bướu giáp lớn: tùy nguyên nhân

Cận lâm sàng:

●    T3, T4, FT4, FT3: tăng

●    TSH tăng nếu nguyên nhân do tuyến yên, giảm nếu nguyên nhân do tuyến giáp

●    Độ tập trung iod phóng xạ, Xạ hình tuyến giáp:

+ Tăng hấp thu iod: bệnh Basedow.

+ Giảm hấp thu iod : viêm giáp, cường giáp do iod, do thuốc…

●    Siêu âm tuyến giáp

Chẩn đoán hội chứng cường giáp

●    Chẩn đoán xác định: khi đầy đủ triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng nêu trên

●    Chẩn đoán phân biệt: khi triệu chứng lâm sàng không điển hình

+ Phân biệt rối loạn thần kinh thực vật: mạch nhanh, run tay, đổ mồ hôi lạnh, sụt cân do ăn kém

+ Cường giao cảm do u tủy thượng thận

Chẩn đoán nguyên nhân hội chứng cường giáp:

●    Do bệnh tuyến giáp :

+ Basedow

+ Viêm tuyến giáp,

+ Cường giáp do dùng thuốc hormon giáp

+Do dùng iod

+Nhân độc tuyến giáp

+Bướu giáp đa nhân hóa độc…

●    Nguyên nhân tuyến yên: u tiết TSH

●    Thai trứng, carcinom tế bào nuôi tiết quá nhiều hCG

Nguyên nhân cường giáp:

●    Bệnh Basedow

+ Nguyên nhân thường gặp

+Bệnh tự miễn

+Thường gặp ở nữ hơn nam

+Lâm sàng: hội chứng cường giáp, bướu giáp to lan tỏa có âm thổi trên bướu, lồi mắt và phù niêm trước xương chày

+ Cận lâm sàng: FT4, FT3 tăng; TSH giảm; Độ tập trung iod phóng xạ: tăng hấp thu iod; Xạ hình tuyến giáp: tuyến giáp lớn, tăng bắt xạ; Siêu âm tuyến giáp: tuyến giáp lớn, độphản âm kém, tăng tuần hoàn trên tuyến giáp; Kháng thể kháng giáp tăng cao.

●    Bướu giáp đa nhân hóa học

+ Thường gặp ở nữ lớn tuổi

+Bướu giáp lớn diễn tiến lâu ngày mới xuất hiện hội chứng cường giáp

+Lâm sàng: bướu giáp to, nhiều nhân

+Hội chứng cường giáp: nổi bật các triệu chứng tim mạch như runh nhĩ, suy tim…

+Siêu âm tuyến giáp: nhiều nhân

+ Xạ hình: vùng tăng bắt xạ xen lẫn vùng giảm bắt xạ

●    Nhân độc giáp

+Khám bướu giáp có một nhân

+Hội chứng cường giáp: nổi bật triệu chứng tim mạch

+ Xạ hình: hình ảnh nhân tăng bắt xạ (nhân nóng)

●    Viêm tuyến giáp: thường cường giáp thoáng qua và tự giới hạn

●    Cường giáp do thuốc hay quá tải iod

+ Hỏi tiền sử dùng thuốc hormon tuyến giáp hay thuốc chứa iod kéo dài

+Độ tập trung iod phóng xạ giảm

+Xạ hình tuyến giáp không bắt xạ

●    Nguyên nhân khác: hiếm gặp: u tuyến yên, thai trứng, carcinom tế bào nuôi

Điều trị bệnh Basedow

●    Nội khoa:

+ Thuốc ức chế beta: giảm các triệu chứng ngoại biên của cường giáp.

Liều propanolol : 40-120mg/ngày, uống 3-4 lần. Chống chỉ định: suy tim, hen phế quản, bệnh lý mạch máu ngoại biên…

+ Thuốc kháng giáp tổng hợp: làm giảm tổng hợp hormon giáp, PTU còn tác dụng giảm chuyển T3 thành T4 ở ngoại vi

Hai nhóm : Thiouracil và Imidazol

a.  Điều trị tấn công 6-8 tuần, duy trì 16-18 tháng

b.  Tác dụng phụ: nhẹ : phản ứng da, đau khớp, đau cơ; nặng: giảm bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu, viêm gan

c.  Nhược điểm: thời gian điều trị kéo dài, tái phát cao (35-50%) sau ngưng thuốc

+ Thuốc an thần

+ Corticoid: dùng khi cường giáp nặng, tác dụng: ức chế phóng thích hormon ra khỏi tuyến giáp ; liều: Dexamethasone 2mg uống hoặc tiêm mỗi 6h

+Vitamin nhóm B

●    Iod phóng xạ

●    Phẫu thuật