BỆNH PHONG

1.  Nguyên nhân: do  Mycobacterium leprae  gây ra, làm tổn thương chủ  yếu là da và thần

kinh ngoại biên

2.  Dấu hiệu chẩn đoán: có 1 trong 3 dấu hiệu chính sau:

  Mất hoặc giảm cảm giác rõ  ở  tổn thương da hoặc  ở  vùng da bị  bệnh (nhiệt độ, sờ

mó nhẹ, đau)

  Thần  kinh  ngoại  biên  phì  đại  và  nhạy  cảm,  phối  hợp  với  các  dấu  hiệu  của  tổn

thương dây thần kinh như liệt, mất cảm giác, teo cơ, loạn dưỡng da

  BH (vi khuẩn Hansen) dương tính – nghĩa là tìm được vi trùng phong

3. Triệu chứng của bệnh

Bệnh phong lây lan qua da hoặc hô hấp khi tiếp xúc trực tiếp, lâu ngày với những chất xuất tiết (nước mũi, nước miếng…) chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh. Có nhiều vị nữ tu, thầy thuốc, nhân viên y tế chăm sóc người phong suốt đời mà chẳng bao giờ lây bệnh.

Vi khuẩn phong tăng sinh rất chậm trong cơ thể. Một vài loại vi khuẩn sinh sôi trong thời gian vài phút thì vi khuẩn Hansen chỉ sinh sản một lần trong hai tuần lễ. Do đó bệnh xuất hiện rất chậm. Thời gian ủ bệnh kéo dài vài năm, có khi cả mươi năm. Tới lúc bệnh lộ diện thì cơ thể đã đầy rẫy những vi khuẩn.

Dấu hiệu sớm nhất của bệnh là những vết biến màu trên da, không còn cảm giác nóng, lạnh và đau. Vết trên da có thể chỉ lốm đốm dăm ba chỗ và chứa rất ít vi khuẩn. Nhưng cũng có thể xuất hiện trên khắp cơ thể và đầy những vi khuẩn.

– Mặt người bệnh thường sần sùi từng cục nhỏ, mũi xẹp xuống khiến bệnh nhân có gương mặt của con sư tử.

– Có nhiều u cục ở dây thần kinh ngoại vi, gần khớp xương như cổ tay, khuỷu tay, đầu gối. Các cục này có thể sờ thấy qua da và hơi đau. Do đó khi khám bệnh, thầy thuốc thường sờ nắn ở khuỷu tay người bệnh coi có sưng đau hay không.

Không được điều trị, bệnh dẫn tới những biến chứng như:

– Vì da không còn cảm giác nên người bệnh thường hay bị phỏng hoặc thương tích nơi đầu ngón tay ngón chân mà họ không biết. Rồi vết thương bội nhiễm với vi khuẩn khác, tế bào tiêu hao, xương hủy hoại, ngón tay ngón chân ngắn lại. Do đó, xưa kia, có người cho rằng bị phong thì ngón tay ngón chân rụng dần.

– Thần kinh ngoại vi tổn thương khiến bàn tay bàn chân không cử động, cứng lại, co quắp. Họ đi lại khó khăn và không cầm đồ vật được.

– Bàn chân thủng loét và nhiễm độc.

– Giác mạc tổn thương, mờ đục, áp nhãn tăng cao, mắt khô, không chớp mắt và có thể đưa tới  khiếm thị, mù lòa.

– Ngọc hành teo, không sản xuất được tinh trùng, đưa đến vô sinh nam.

– Lông mày, lông mi rụng nhưng tóc toàn vẹn.

4.  Phác đồ điều trị phong nhiều khuẩn cho người lớn

a.  Thể nhiều khuẩn

Ngày 1  Ngày 2 – 28

Rifampicine  600 mg (2 viên)  0

Clofazimine  300 mg (3 viên)  50 mg (1 viên)

Dapsone  100 mg (1 viên)  100 mg (1 viên)

Thời gian điều trị 12 vỉ, trong vòng 12 – 18 tháng

b.  Thể ít khuẩn (thêm)

Ngày 1  Ngày 2 – 28

Rifampicine  600 mg (2 viên)  0

Dapsone  100 mg (1 viên)  100 mg (1 viên)

Thời gian điều trị 6 vỉ, trong vòng 6 – 9 tháng